Afzet compost en digestaat in 2024
COMPOST
In 2024 is in totaal iets meer dan 460.000 ton compost afgezet (zie Figuur 1). Dit is een lichte stijging tegenover 2023. De stijging is vooral te merken bij de afzet van gft-compost. Deze verschillen liggen binnen de normale schommelingen van de afzet van compost onder invloed van weer, stock op het einde van het jaar, …
De komende jaren verwachten we nog een stijging van de productie van gft-compost aangezien er nog een aantal gemeenten of intercommunales starten met de gft-inzameling.
Als we de verschillende afzetmarkten voor de compost bekijken, zien we quasi geen verschillen met 2023 (zie Figuur 2).
Koop compost: dan krijg je zeker waar voor je geld!
De toenemende interesse in compost lijkt zich te vertalen in een stijgende gemiddelde verkoopsprijs (berekend uit de omzet/afgezette hoeveelheden). Deze bedroeg in 2024 ongeveer 6,6 euro per ton. Dit is een verdere stijging ten opzichte van 2023. Toen bedroeg de gemiddelde verkoopsprijs ongeveer 5,8 euro per ton. Er is nog marge voor prijsstijging wanneer we vergelijken met de vervangingswaarde van compost. Met de cijfers van begin 2025 komt de vervangingswaarde op 37 tot 52 euro per ton groencompost en 44 tot 65 euro per ton gft-compost. Deze waarde wordt steeds op de Vlaco-analyserapporten opgenomen.
Compost steeds toegankelijker voor de gebruiker
Composteerders zetten in op het vergroten van het gebruiksgemak bij de aankoop van compost. Steeds meer producenten bieden hun producten aan in handige vormen zoals bigbags of zakgoed, naast de traditionele bulkafhalingen of -leveringen.
De afzetenquête leert ons dat de afzet via bigbags 1 en 9% van de totale compostverkoop inneemt. Voor zakgoed ligt dit aandeel tussen 0,5 en 5%. Hoewel deze verpakte vormen dus nog een relatief klein deel van de markt uitmaken, spelen ze een belangrijke rol in het verbeteren van de toegankelijkheid en klantgerichtheid.
Landbouwers zien belang in van voldoende hoog bodemorganischestofgehalte, mede dankzij ecoregelingen
In 2024 is er ongeveer 103.000 ton compost in de Vlaamse landbouw afgezet (zie Figuur 3). Dit is ongeveer 22% van de totale afzet, hetzelfde percentage als in 2023.
Het GLB streeft naar een verbetering van de bodemkwaliteit en voorziet sinds 2023 subsidies voor landbouwers die het koolstofgehalte in hun bodem willen verhogen. Dat gebeurt via de ecoregeling ‘verhogen van het koolstofgehalte door het aanbrengen van producten met een hoog koolstofgehalte’. Dit kan o.a. door het aanbrengen van compost. De populariteit van deze ecoregeling zit in de lift. Zo dienden er in 2023 292 boeren een subsidieaanvraag in voor het toedienen van compost, goed voor 3.726 hectare. In 2024 was dat aandeel opgelopen tot 367 boeren en 5.412 hectare. Goed nieuws dus. Laten we deze stijgende lijn verder zetten!
Koolstof opslaan in de bodem is ook een hot item. Dit kwam de laatste tijd ook aan bod in de nationale pers. Door koolstof in de bodem op te slaan, kan je de concentratie CO2 in de lucht laten dalen en dus winst maken voor het klimaat. Compost kan hier zeker bij helpen. Vlaams Minister van Landbouw Jo Brouns wil er deze legislatuur met extra steun verder op inzetten.
Om het potentieel van koolstofopslag in de bodem te kunnen inschatten, is een goed inzicht in de koolstofstocks in de Vlaamse bodems nodig. Deze taak neemt het Departement Omgeving ter harte door te starten met een koolstofmonitoringsnetwerk. Meer info vind je hier.
Vlaamse compost ook gegeerd bij buitenlandse boeren
Er gaat ook heel wat compost naar de landbouw in het buitenland. In 2024 is er ruim 90.000 ton compost geëxporteerd. Hiervan gaat er meer dan 66.000 ton naar landbouw in Frankrijk en Nederland.
Duurzame substraten: een toekomstgerichte keuze
De vraag naar substraten blijft wereldwijd toenemen, zowel voor de productie van voedselgewassen als voor de teelt van sierplanten, bomen en bloemen. In deze groeiende markt stellen afnemers steeds hogere eisen op het vlak van duurzaamheid. Hernieuwbare grondstoffen, een kleinere ecologische voetafdruk en lokale productie worden almaar belangrijker.
Deze evolutie stimuleert de zoektocht naar alternatieven voor traditionele grondstoffen zoals veen. Hoewel veen lange tijd een essentieel onderdeel was van veel substraatmengsels dankzij zijn gunstige fysisch-chemische eigenschappen, staat het gebruik ervan onder druk vanwege de impact op het klimaat en de biodiversiteit. Daarom zet Vlaco, samen met heel wat andere stakeholders, actief in op de ontwikkeling en toepassing van meer duurzame, hernieuwbare componenten. Compost is daar één van.
De stijgende lijn van afzet van compost voor potgrondproductie gaat verder, maar is kleiner dan te verwachten is (zie Figuur 4). De verwachting is immers dat er wereldwijd tegen 2050 vijf keer meer compost gebruikt zal worden in substraten.
Wil je meer weten over de stappen die Vlaco helpt zetten naar duurzame substraten? Neem dan zeker eens een kijkje op de webpagina’s van Cmartlife en Hort2thefuture.
DIGESTAAT
Een dalende lijn lijkt te zijn ingezet
In 2024 is er net geen 1.050.000 ton digestaat afgezet (zie Figuur 5). Dit is bijna 20% minder dan in 2023 en zelfs 30% minder dan op het hoogtepunt in 2022. De daling is in alle digestaatfracties te zien. Dit ligt in lijn met de verwerkte tonnages, ook daar zien we een daling de laatste twee jaren.
De grootste afzetmarkt blijft nog steeds de Vlaamse landbouwgrond, goed voor net geen 600.000 ton (zie Figuur 6). Maar dat is ook 170.000 ton minder dan in 2023. De vaste eindproducten van vergisting vinden door de hogere fosforinhoud minder makkelijk afzet in de Vlaamse landbouw, deze vertrekken veelal naar de buitenlandse landbouw. Deze afzetmarkt blijft stabiel.
Steeds minder digestaat heeft het statuut ‘dierlijke mest’
Qua statuut zijn er volgens het mestdecreet twee types digestaat: dierlijke mest en andere meststof. Digestaat waarin mest is verwerkt, krijgt het statuut ‘dierlijke mest’. In 2024 was dit voor het eerst minder dan de helft van het verwerkte digestaat: nog ongeveer 44% van al het digestaat kreeg dit statuut. De overige 56% heeft het statuut ‘andere meststof’ (zie Figuur 7). Verschillende co-vergisters zetten in op een lijn met en zonder mest. In de lijn met mest worden weinig andere stromen bijgemengd. Zo houdt de sector het ‘multiplicator effect’ van de mest zo klein mogelijk. Voor andere meststoffen bestaat er een grotere vraag en zo een gemakkelijkere afzet. De evolutie gaat bovendien snel. In 2021 had net geen 70% van al het digestaat nog het statuut ‘dierlijke mest’.
Wat is de impact van de geleidelijke omschakeling naar biomethaan?
We zien dat er jaar na jaar minder gedroogd digestaat wordt afgezet (zie Figuur 8). In 2020 ging het nog om ruim 80.000 ton gedroogd digestaat. In 2024 is dit nog minder dan de helft: 30.000 ton. Die trend zal zich de komende jaren waarschijnlijk verderzetten, met de opkomst van biomethaan. Indien biogas minder ingezet wordt om elektriciteit te produceren, is er minder warmte ter beschikking om de eindproducten in te drogen.
