Biogas en biomethaan: welke rol spelen ETS1 en ETS2 in hun potentieel tot verduurzaming?
Eén van de voornaamste Europese beleidsinstrumenten tegen de klimaatverandering is het Europese emissiehandelssysteem (ETS). Dit is gericht op het reduceren van CO₂-emissies afkomstig van het gebruik van fossiele brandstoffen in industrie, energiebedrijven, transport of verwarming van gebouwen. Duurzame biomassabrandstoffen zoals biomethaan kunnen hieruit een voordeel halen.
Het Emission Trading System (ETS) werkt volgens een eenvoudig principe: ETS-bedrijven moeten betalen voor hun uitstoot van CO₂. Voor elke ton uitstoot is een emissierecht nodig. De Europese Unie bepaalt hoeveel van die rechten er in omloop zijn en verlaagt dat aantal jaar na jaar. ETS-bedrijven die hun CO₂-uitstoot verminderen, betalen minder, of kunnen hun emissierechten verkopen. Wie meer uitstoot, moet emissierechten bijkopen. Zo ontstaat een financiële prikkel om te verduurzamen.
Vandaag bestaat reeds ETS1 dat zich richt op grote industriële spelers, elektriciteitsproductie, lucht- en scheepvaart. Vanaf 2028 komt daar ETS2 bij, dat ook sectoren zoals gebouwen en transport zal omvatten. Daarmee schuift het systeem steeds dichter richting het dagelijkse energiegebruik.
Voor biogas- en biomethaanproducenten is het goede nieuws dat zij normaliter niet rechtstreeks onder ETS1 vallen. Naast luchtvaart en scheepvaart gaat ETS1 over energie-intensieve industrie (installaties die brandstof verbranden met een nominaal thermisch vermogen > 20 MWth) en fossiele brandstofgedreven energie-installaties. Onder ETS2 valt de overige energie-industrie (tenzij volledig bioafval- of residubased) en verwerkende industrie, wegtransport en verwarming van residentiële en niet-residentiële gebouwen. Bij ETS2 ligt de verantwoordelijkheid niet bij deze bedrijven zelf, maar bij de accijnsplichtige brandstofleverancier die hen voorziet van fossiele brandstoffen.
Biomethaan kan, mits het voldoet aan de duurzaamheidscriteria, als CO₂-neutraal worden beschouwd binnen het ETS1 of ETS2. Bedrijven die biomethaan gebruiken in plaats van fossiel aardgas, kunnen hun uitstoot op papier verminderen (‘zero-rating’) en moeten dus minder emissierechten aankopen. In een systeem waar CO₂-uitstoot een prijs heeft, vertaalt dat zich dus rechtstreeks in economische waarde. Zo kunnen de ETS-systemen een opportuniteit betekenen voor een verhandelbare biomassabrandstof zoals biomethaan.
En om die waarde te benutten, spelen certificaten een sleutelrol. Biomethaanproducenten moeten kunnen aantonen dat hun biomethaan duurzaam is en afkomstig is van hernieuwbare bronnen. Dat gebeurt via zogenaamde Proofs of Sustainability (PoS) en garanties van oorsprong (GoO). Die certificering brengt administratieve lasten met zich mee, maar zorgt er tevens voor dat biomethaan met een meerwaarde kan worden verkocht, onder meer in de ETS-markten.
Welke meerprijs kan ETS op korte en langere termijn betekenen voor de biomethaansector?
De directe waarde voor de producent van het biomethaan komt náást de marktprijs (aardgas) potentieel uit de verkoop van duurzaamheidscertificaten (PoS) en/of de garanties van oorsprong (Vlaanderen).
Een PoS bevestigt de duurzaamheids- en broeikasgasreductiekenmerken per MWh voor een specifieke partij biomethaan. De economische waarde van een PoS wordt bepaald door de inputstromen die voor de biomethaanproductie zijn gebruikt, het specifieke duurzaamheidsschema (ISCC, REDcert, 2BS,..), de specifieke duurzaamheids- en broeikasgasreductieclaims (inzake o.a. de ‘Carbon Intensity’ (CI) en de (niche)marktvraag naar (specifieke) PoS.
Inzake de ETS-markt is weliswaar enkel de mogelijke ‘zero-rating’ – vanaf een gecertificeerde broeikasgasreductie > 70% of 80% – van tel en is de feitelijke PoS-waarde (euro/per MWh) rechtstreeks gelinkt aan de ETS-prijs (euro/ton CO₂).
Ter illustratie: De gemiddelde prijs voor ETS1-emissierechten bedraagt anno 2025 circa € 85/ton CO₂ – komende van gemiddeld € 5/ton CO₂ in 2017, € 25/ton CO₂ in 2020 en € 100/ton CO₂ begin 2023.
Gemiddeld stemt 1 MWh biomethaan overeen met een vermeden uitstoot van 0,2 ton CO₂ (indien aardgas vervangen wordt). Om een inschatting te krijgen van wat dit betekent voor de PoS-waarde van (1 MWh) biomethaan binnen ETS1, moet je de CO₂-prijs dus vermenigvuldigen met 0,2. Of nog, een ETS1 prijs van € 85/ton CO₂ betekent binnen ETS1 een gemiddelde feitelijke PoS-waarde van € 17/MWh biomethaan. Om meer competitief te worden met andere markten voor biomethaan-duurzaamheidscertificaten, zou de ETS1-prijs dus moeten stijgen.
Men verwacht ETS2-prijzen vanaf 2027/2028 vanaf een startpunt van € 45/ton CO₂ (gecorrigeerd voor inflatie) die tegen 2030 € 200/ton CO₂ (komt overeen met een PoS-waarde van € 40/MWh) zouden kunnen bereiken of overschrijden. De ETS2-prijzen zijn sterk afhankelijk van de marktdynamiek, de snelheid waarmee de emissies worden teruggedrongen en de uitvoering van aanvullend beleid.
Met andere woorden, biomethaan dat per MWh, cf. de REDIII-vereisten, een broeikasgasreductie bereikt van 70% of meer, betekent een zero-rating (veronderstelde zero-emissie CO₂) en stemt overeen met een PoS en diens marktwaarde binnen ETS. Inputstromen van biomethaan die aanleiding geven tot hogere broeikasgasemissiereducties – of met andere woorden zeer lage of zelfs negatieve carbon intensity scores – geven vandaag nog géén aanleiding tot hogere waarden van de PoS in de ETS1-markt.
Er zijn vandaag nog andere uitdagingen: de ETS-regelgeving is complex en volop in evolutie. Europese richtlijnen, nationale implementaties en verschillende certificatiesystemen lopen door elkaar. Voor producenten betekent dit dat ze niet alleen moeten investeren in technologie, maar ook in kennis en administratie. Bovendien is de capaciteit voor duurzaamheidscertificering vandaag nog beperkt, wat in de onmiddellijke toekomst een knelpunt vormt.
Daarnaast blijft ook de praktische opvolging van biomethaanstromen – van productie tot eindgebruik – een aandachtspunt. Transparantie en correcte registratie – vanaf vermoedelijk 2027/2028 ook via de Union Database (UDB) – zijn essentieel om de waarde van certificaten te garanderen en het vertrouwen in het systeem te behouden.
Ondanks die uitdagingen, is de richting duidelijk. Het ETS-systeem versterkt de positie van biomethaan als duurzaam alternatief voor fossiele brandstoffen. Door de combinatie van klimaatbeleid, stijgende CO₂-prijzen en toenemende vraag naar hernieuwbare energie groeit het belang van de sector. Voor de biogassector ligt hier een duidelijke kans. Biomethaanproductie is daarmee niet alleen een oplossing voor afval- en reststromen, maar ook een sleutelelement in de energietransitie.
