Thuiskringloopgedrag in Vlaanderen
Vlaco deed midden 2025 (in samenwerking met MAS Research) een gedetailleerd onderzoek naar het thuiskringloopgedrag in Vlaanderen. Hierbij werden 2.000 Vlaamse gezinnen online bevraagd. De online-interviews gebeurden in maart 2025. De vragenlijst bevatte vragen over thuiscomposteren, over de bestemming van voedsel- en tuinafval en voedselverlies.
Alle grafieken in dit artikel komen rechtstreeks uit het rapport van MAS Research.
Doel van de bevraging
Om het thuiskringloopgedrag te bepalen en het huidige beleid inzake thuiskringlopen te kunnen evalueren en bijsturen, zijn drie doelen voor het onderzoek vastgelegd:
- nagaan hoeveel Vlamingen thuiskringlopen en op welke manier,
- de resultaten van de huidige studie vergelijken met de resultaten van eerder onderzoek (verschuivingen en/of evoluties ten opzichte van 2018) en
- nagaan wat het thuiskringloopgedrag is van de zes persona’s (representatieve groep mensen met gemeenschappelijke relevante kenmerken rond afval- en sorteergedrag).
Resultaten
Thuiscomposteren
- 44% van de bevraagden geeft aan thuis te composteren. Dit is een toename met 3% ten opzichte van 2018. 40% van de respondenten composteert – een deel tot alle – voedselafval en 32% – een deel tot alle – tuinafval. Ze gebruiken daarvoor een compostbak, -vat, -hoop of een wormenbak.
- I
n totaal wordt naar schatting ongeveer 20% van het voedsel- en tuinafval thuis gecomposteerd.
- Zeven op de tien thuiscomposteerders composteert zowel voedsel- als tuinafval. 10% houdt het uitsluitend bij tuinafval, terwijl 20% enkel voedselafval composteert.
- 41% van de thuiscomposteerders gebruikt een compostvat, 26% en 13% respectievelijk één of meerdere compostbakken. Dit is een duidelijke stijging tegenover 2018. Het aantal mensen dat op een composthoop composteert, daalde van 50% naar 35% in 2025.
- Thuiscomposteren is gelinkt aan de grootte van de tuin. Van de respondenten met een tuin kleiner dan 16 m² composteert slechts 21% thuis. Dit percentage neemt toe tot 68% bij tuinen van meer dan 400 m².
- Thuiscomposteerders halen ecologie, klimaat, recyclage, het praktisch en besparend zijn aan als belangrijkste composteerredenen.
45% van de Vlamingen composteert niet en is het ook niet van plan. 11% composteert niet, maar staat er voor open.
Andere verwerkingsmethoden
20% van het voedsel- en tuinafval wordt thuis gecomposteerd. Dubbel zoveel (42%) wordt meegegeven met de gft-ophaling of wordt naar het recyclagepark gebracht. Volgens de inschatting van de respondenten belandt 18% bij het restafval. Bekijken we het percentage voedsel- en tuinafval dat ook op een andere manier in de thuiskringloop komt (dus niet alleen thuis wordt gecomposteerd, maar met een andere kringlooptechniek aangepakt), dan is dat maar liefst 30%.
- 58% van de respondenten geeft aan thuis wel eens een kringlooptechniek toe te passen.
- 74% van de respondenten doet aan selectieve inzameling, waarbij gemiddeld 47% van hun voedselafval en 56% van het tuinafval aldus wordt verwerkt.
Het organische voedsel- en tuinafval van een gemiddeld Vlaams gezin bestaat (volgens hun eigen schatting) voor 53% uit tuinafval, 34% uit niet-eetbare delen van voedselafval (zoals aardappelschillen, koffiedik, graten, eierschaal…) en 13% uit écht voedselverlies (zoals oud brood, overschotjes, bedorven voeding …).
- Enkele andere vaststellingen uit ons onderzoek:
- 1 op 4 werpt wel eens groente- en fruitresten bij het restafval.
- 47% respectievelijk 35% giet zuivel en bereidingen-soep-saus wel eens door gootsteen of toilet.
- 7% verbrandt wel eens grof snoeihout in de tuin (13% in 2018).
- 47% brengt grof en fijn snoeihout wel eens naar het recyclagepark (32% in 2018).
Voedselverlies beperken
Driekwart van de respondenten neemt frequent acties om voedselverlies te vermijden, zoals aankopen plannen, de juiste koelkasttemperatuur instellen en restjes opeten of verwerken.
Invriezen blijft de populairste manier om overschotjes te bewaren. Ook koken met restjes, bewaren in berging of kelder en confituur maken, scoren hoog.
8 op de 10 respondenten let bewust op het vermijden van voedselverlies, vooral omdat het verkeerd aanvoelt om voedsel weg te gooien en om geld te besparen. Ook milieu- en klimaatredenen worden door meer dan 1 op 3 respondenten als reden aangegeven.
- 15% van de respondenten geeft aan nooit voedselverlies te hebben.
- Ten opzichte van 2018 gooien opvallend minder mensen voedsel weg omdat de datum is verstreken: 46% in 2018 en 29% in 2025.
Belangrijkste reden voor voedselverlies blijft eten dat beschimmeld of bedorven is, genoemd door 45% van de respondenten.
Brood, groenten en fruit blijven – net als bij de vorige bevraging - de belangrijkste fracties die worden weggegooid.
Vervolgstappen?
In 2021 liet OVAM een onderzoek uitvoeren naar het afvalsorteergedrag van de Vlamingen. Pas wanneer geweten is waarom het sommige mensen of groepen niet lukt om correct te sorteren, kan er ook gerichter gecommuniceerd en gesensibiliseerd worden. Het gaat immers niet enkel over kennis bijbrengen om gewenst gedrag te creëren, maar ook motivatie en omgevingsfactoren spelen een rol.
Aan de hand van dat onderzoek zijn de Vlamingen onderverdeeld in zes verschillende persona’s, gaande van slechte tot goede sorteerders..
Met het onderzoek naar het thuiskringloopgedrag van de Vlaming kunnen de eigenschappen van de persona’s worden uitgebreid met karakteristieken rond voedselverspilling, selectief gft inzamelen, thuiscomposteren en andere kringlooptechnieken. Deze poster maakt duidelijk dat de slechtste sorteerders ook de minst geëngageerde personen zijn wat betreft verwerken van voedsel- en tuinafval en voedselverlies vermijden. Het toont ook aan dat we meer impact kunnen verwezenlijken als we gerichte communicatie en ondersteuning op maat van de verschillende doelgroepen aanbieden.
Voor de minst geëngageerde profielen kunnen we inspelen op afbouwen van foutieve verwerkingsmethoden en hen aanmoedigen met snelle praktische tips terwijl we voor de meest geëngageerde profielen voornamelijk zullen inzetten op bevestigen van hun positief gedrag en hen inspireren om nog beter te doen.
